PDA

توجه ! این یک نسخه آرشیو شده میباشد و در این حالت شما عکسی را مشاهده نمیکنید برای مشاهده کامل متن و عکسها بر روی لینک مقابل کلیک کنید : ضدیخ


روابط عمومی آکو فروم
12-23-2009, 09:35 PM
ضدیخ



ضد یخ ها موادی هستند که در سیستم های خنک کننده و در رادیاتورهای موتورهای احتراق داخلی جهت حصول اطمینان از جریان داشتن مایع در درجات کم حرارتی به منظور جلوگیری از خسارت ناشی از تشکیل یخ به کار برده می شود .شرایط لازم عبارت از این هستند که ماده مرکبه باید نقطه انجمادی کمتر از نقطه انجماد مورد وقوع احتمالی باشد بدون اینکه نقظه جوش را از نقطه جوش اب زیاد پایین بیاورد نباید فلزات را بخورد یا اینکه اتصالات لاستیکی را ضایع کند باید تا نقطه جوش مربوطه پایدار بوده و از لحاظ تجاری در دسترس باشد.قبلا کلرو کلسیم برای رادیاتور اتومبیل ها به کاربرده می شد که خوردگی ایجاد می کرد این جسم هنوز در مخازن اتش نشانی به کار برده می شود . ولی نقطه جوش زیاد ان امکان گرم شدن بیش از حد موتور را به وجود می اورد به علاوه روغن های لاستیک را نرم میکند. الکل اتیلیک ( اتانول – الکل تقلبی ) نیز ممکن است به کار برده شود ولی متانول کمتر خورنده بوده و ارزانتر است. یک محلول 30 درصد الکل اتیلیک در اب دارای نقطه انجمادی حدود 15- درجه سانتیگراد و محلول 50 درصد ان حدود 32- درجه سانتیگراد است به هر صورت الکل باید به علت اتلاف ان بر اثر تبخیر مکرر تجدید شود.گلیسیرول ( گلیسرین ) نیز به عنوان ماده ضد یخ به کار برده می شود محلول 40 درصد ان در اب نقطه انجماد را تا 17.5- درجه سانتیگراد و محلول 50 درصد ان تا 26- درجه سانتیگراد پایین می اورد از معایب ان لزج بودن را میتوان نام برد ولی به اسانی تبخیر نمی شود.اتیلن گلیکول نقطه انجماد را به میزان بیشتری از الکل پایین می اورد و دارای نقطه جوش زیادی است . به طوری که بر اثر تبخیر از بین نمی رودو اتصالات لاستیکی را نیز نرم نمیکند ولی قیمت مواد اولیه ان بیشتر است .مواد ضد یخ با اسامی تجاری مختلفی وجود دارند که عموما بر مبنای اتیلن گلیکول و گاه بر مبنای متانول ساخته شده اند. مواد دیگری نظیر گلیسرین یا پروپانول نیز به انها برای جلوگیری از کف کردن و تشکیل خلط افزوده می شود. صرف نظر از رادیاتورهای موتورهای احتراقی مخلوطی از مواد مختلف با اب در نسبت های معین درجه انجماد محلول را تا حد زیادی پایین می اورد که از این مخلوط ها برای مقاصد مختلف استفاده می شود.مایعات ضد یخ از محلول 20 تا 25 درصد گلیسرین در اب می توان به عنوان ضد یخ در رادیاتور اتومبیل استفاده نمود. با استفاده از محلول الکل صنعتی و یا اتیلن گلیکول نیز می توان ضد یخ تهیه نمود

منبع: chem1385

siyamak
01-23-2012, 09:22 AM
ضد یخ و نکات کاربردی

باشگاه خبرنگاران: در روزهای سرد سال یک ماده برای به حرکت درآوردن اتومبیل شما بسیار مهم است و آن هم ضد یخ است. ماده ای که از یخ زدن رادیاتور خودروی شما جلوگیری کرده و در روزهای گرم از به جوش آمدن آب رادیاتور جلوگیری می کند. اما بیایید نگاهی داشته باشیم به این مسئله که اصولا ضد یخ چیست و چگونه عمل می کند؟

- ضد یخ مایعی سبزگ رنگ است که از ماده " اتیلن گیلکول" تشکیل شده است. این ماده پس از ترکیب با آب موجود در رادیاتور اتومبیل دمای یخ زدگی را کاهش و دمای جوش را افزایش می دهد. همچنین از ضد یخ به عنوان یک حلال در ترکیب شیشه شوی ماشین نیز به کار می رود.

به منظور هر چه بهتر کار کردن اتومبیل بایستی ضد یخ هرسال و یا هر دو سال یک بار تعویض شود. توجه کنید که در بعضی از خودروهای جدید به دلیل استفاده کردن از آلیاژهای متفاوت در ساخت رادیاتور و سیلندرها لازم است که از انواع خاصی از ضد یخ استفاده شود. قبل از خرید ضد یخ حتما از وضعیت خودروی خود و این که چه ضد یخی برای آن مناسب است اطمینان حاصل کنید.

ترکیب مورد نظر برای پیش گیری از یخ زدگی به صورت معمول بایستی به صورت ۵۰ درصد آب و ۵۰ درصد ضد یخ باشد. ممکن است که اتومبیل شما به ترکیب متفاوتی نیاز داشته باشد. پس قبل از اضافه کردن ضد یخ از وضعیت خودروی خود و میزان ضد یخ مورد نیاز اطلاع حاصل کنید.

در هنگام کار با ضد یخ مراقب باشید تا مایع مورد نظر با دست شما یا سطوح رنگ خورده اتومبیل برخورد نکند. ضد یخ دارای خاصیت اسیدی قوی است که می تواند به خوردگی یا سوختگی شدید بر روی سطح خودرو یا پوست بدن منجر شود. ضد یخ دارای بویی شبیه به شرینیجات است که موجب جذب کودکان و حیوانات می شود.

این ماده می تواند به سرعت باعث ایجاد مسمومیت های شدیده شده و به راحتی شخص استفاده کننده از پای در آورد. این ماده از دسترس کودکان خارج کنید. از رها کردن این ماده در فضای آزاد و یا بدون درپوش خودداری کنید. از ریختن این ماده به درون دریا یا رودخانه ها پرهیز کنید. ترکیبات موجود در ضد یخ می تواند برای ماهی ها نیز شدیدا خطرناک و کشنده باشد.

از دورریختن ضد یخ خودداری کنید. معمولا در گاراژها و تعمیرگاه های خودرو دستگاه هایی برای بازیافت و استفاده مجدد از ضد یخ نیز وجود دارد.

MAHDI-TONDAR
06-05-2012, 11:29 AM
دنیای‌خودرو- مهندس بابک وفایی: هر چند در روزهای میانی فصل پاییز هستیم اما سرد شدن ناگهانی دمای هوا، هشداری بود برای رانندگان تا بار دیگر به سراغ خودروهایشان بروند و شاید امسال کمی زودتر از سال‌های پیش، خودرو‌ها را برای شرایط سرما آماده کنند. خودرو‌ها با توجه به شرایطی که در آن کار می‌کنند نیاز به مراقبت‌های ویژه و خاصی دارند و کارکرد در دمای پایین نیز یکی از آن‌ها است. هر چند به طور کلی نکاتی وجود دارد که برای فصل زمستان باید آن‌ها را مدنظر قرار داد (و در زمان مناسب در همین صفحه به آن‌ها خواهیم پرداخت) اما یکی از مواردی که سرد شدن هوا لزوم توجه بیشتر به آن را یادآور می‌شود وجود ضد یخ در سیستم خنک‌کننده خودرو است. هر چند هنوز دمای هوای بسیاری از بخش‌های کشور به زیر صفر نرسیده است اما همان‌گونه که خواهیم دید وجود ضد یخ در سیستم خنک‌کننده خودرو برای تمام فصول لازم است. ضد یخ بارزترین نکته در رسیدگی به یک خودرو در فصل سرما است. اما ضد یخ چیست و چه کاری در خودرو انجام می‌دهد؟ نسبت آن به آب درون رادیاتور چقدر بوده و آیا در تابستان هم نیاز به این ماده است؟ برای اینکه به جواب تمامی این سوالات برسید در ادامه با ما همراه باشید تا به نکات بیشتری علاوه بر جواب این سوالات برسید.
در موتورهای احتراق داخلی غیر هوا خنک یک سیستم خنک‌کننده وجود دارد که برای دفع گرمای حاصل از موتور استفاده می‌شود. این سیستم برای دفع گرمای موتور از یک سیال استفاده کرده تا دما را دفع کند. بهترین، ارزان‌ترین و در دسترس‌ترین ماده آب است که ظرفیت گرمایی مناسبی داشته و می‌تواند گرمای زیادی را منتقل کند. اما آب با وجود داشتن ظرفیت بالای حرارتی عیوبی نیز دارد که باید به آنها نیز توجه کرد تا خودرو دچار مشکل نشود. یکی از این عیوب محدودیت گرمایی آب بوده که نقطه جوش و انجماد آن در محدوده پایینی بوده و در خودرو در بسیاری مواقع ایجاد مشکل کرده و باید تغییر کند. برای این کار باید ترکیبی به آب افزود تا در شب‌های سرد زمستان یخ نزند.
یخ زدن آب سبب می‌شود تا مجاری که آب در آن جریان دارد دچار آسیب دیدگی و ترکیدگی شوند، به گونه‌ای که ممکن است سیلندر در اثر این مساله بترکد. دلیل این مساله هم جریان داشتن آب در اطراف سیلندر است. اما برای جلوگیری از این مساله از ترکیبی به نام اتیلن گلیکول استفاده شده که در دمای انجماد آب تاثیر بسیار زیادی گذاشته و آن را تا منفی 35 درجه پایین می‌آورد. همچنین دمای جوش آب را تا 112 درجه بالا برده که این مساله در روزهای گرم تابستان بسیار موثر بوده و از جوش آمدن آب و آسیب رسیدن به قسمت‌های مختلف خودرو جلوگیری می‌کند.
اما ضد یخ خاصیت بسیار مهم دیگری نیز داشته و آن هم خاصیت ضد خوردگی آن بوده که بسیار مفید است. این ویژگی مهم که به ضد زنگ بودن این مایع نیز یاد می‌شود در طول عمر موتور بسیار موثر است، به گونه‌ای که تجربه نشان داده موتورهایی که در تمامی طول سال از ضد یخ استفاده می‌کنند بسیار بهتر و مناسب‌تر کار می‌کنند. به طور مثال خودروی پرایدی مشاهده شد که دمای آب آن همیشه بالا بوده به گونه‌ای که فن در اکثر مواقع روشن می‌شود. سیستم خنک‌کاری نیز کاملاً درست است و به نحو مناسب کار می‌کنند اما دمای آب باز هم بالاست. در این موقع موتور خودرو بازدید شد تا عیب مشخص شود. رادیاتور باز و جرم‌گیری شد. جرم بسیار زیادی در آن وجود داشت که دلیل آن رسوبات موجود در آب بود. دیواره بلوک سیلندر نیز کاملاً تمیز شد و در نهایت با جرم‌گیر بسیار قوی تمامی مجاری آب شست‌وشو داده شد تا تبادل حرارتی کاملاً برقرار شود. بعد از انجام این امور دمای موتور در سطح نرمال قرار گرفت و فن بسیار کمتر روشن می‌شد. اما این عیب دو دلیل بسیار عمده داشت:
1-‌ استفاده نکردن از محلول مخصوص رادیاتور. این محلول املاح کمتری داشته و سختی آن بسیار کم است. در نتیجه رسوب کمتری در موتور و مجاری آب کرده و در تبادل حرارتی آب با محیط بسیار کمتر تاثیر می‌گذارد و همچنین طول عمر موتور را بالا می‌برد. رسوبات ناشی از آب شهری سبب می‌شود تا مجاری آب گرفته و دیواره آنها در اثر همین املاح و رسوبات موجود در آب قطور شود. در نتیجه گرما را به درستی انتقال نداده و در درازمدت موتور داغ می‌کند. همین بالا رفتن دمای موتور از موضوع به این سادگی در بسیاری مواقع باعث سوختن واشر سرسیلندر و خرابی بعضی قطعات دیگر می‌شود. پس همیشه برای مایع درون موتور از محلول مخصوص رادیاتور و موتور استفاده کنید تا موتور خودرویتان در دراز‌مدت دچار این عیوب نشود.
2-‌ عدم استفاده مداوم از ضد یخ نیز باعث این مشکل شده بود که کثیفی موتور هم مزید بر علت شده و این مشکل را ایجاد کرده بود. موتوری که در تمامی طول سال از ضد یخ استفاده کرده وقتی باز می‌شود مجاری آب آن آنقدر تمیز و پاک و صیقلی بوده که تعمیرکار احساس می‌کند موتوری نو و کم کار را باز کرده است. تمامی مجاری بدون ذره‌ای خوردگی و رسوب‌، در وضعیت بسیار مناسبی قرار داشته و به خوبی در هدایت گرمایی حرارت را دفع می‌کنند.
اما تست ساده‌ای را به شما آموزش می‌دهیم تا از کیفیت ضد یخ خودرویتان آگاه شوید. یک لیوان ضد یخ را درون فریزر بگذارید. البته فریزر حداکثر تا منفی 17 یا 20 درجه می‌تواند برودت ایجاد کند اما باز هم این کار به شما اطمینان خاطر نسبی می‌دهد. همچنین یک ضد یخ خوب باید پس از مخلوط شدن با آب کاملاً شفاف و بدون ذرات قابل رویت باشد. با هر نسبتی این مایع با آب مخلوط شود باز هم باید شفافیت خود را حفظ کرده و بدون بو و بدون رسوب بوده و رنگ ثابت و مشخصی داشته باشد. به این نکته اشاره کنم که ترکیبات ضد یخ در اروپا و آسیا متفاوت است. دلیل این مساله هم شرایط متفاوت آب و هوایی این دو قاره است. اما نسبت ضد یخ به آب در ایران معمولاً 50 -50 بوده که اگر در مناطقی با آب و هوای بسیار سرد زندگی می‌کنید این نسبت را 60-40 در نظر بگیرید به گونه‌ای که درصد ضد یخ بیشتر باشد تا اطمینان بیشتری داشته باشید. اما یک ضد یخ خوب باید خواصی داشته باشد که آنها با هم به طور خلاصه بررسی می‌کنیم.
1-‌ مهم‌ترین مشخصه ضد یخ خاصیت شیمیایی آن است که باید در تمامی عمر آن ثابت و پایدار باشد. در حقیقت ضد یخ باید خاصیت ثابت و پایدار داشته تا همیشه از موتور خودرو حفاظت کند، فلزات سیستم را سالم نگه داشته و عمر آنها را بالا ببرد.
2-‌ هیچ‌گاه رنگ بدنه خودرو را تخریب نکرده و بر روی آن اثر منفی نداشته باشد.
3-‌ از کف کردن مایع درون موتور جلوگیری کرده و قابلیت ضد کف داشته باشد.
4-‌ با مواد پلاستیکی و لاستیکی مورد استفاده در موتور سازگاری داشته و باعث خرابی آنها نشود.
5-‌ در نهایت محلول آن با آب غیر قابل اشتعال بوده، سمی نباشد.
اما نکات مهمی هستند که در هنگام استفاده از ضد یخ باید به آنها توجه داشت.
-‌ عمر مفید ضدیخ برحسب زمان و شرایط کاری متغیر است. زمان مناسب تعویض ضدیخ دو سال، توصیه می‌شود.
-‌ رنگ ضدیخ ربطی به کیفیت آن نداشته و سازندگان برای مشخص کردن محصولات خود از رنگ‌های گوناگونی استفاده کنند.
-‌ همرنگ بودن ضدیخ‌ها دلیلی بر کیفیت یکسان آنها نیست بنابراین از مخلوط کردن آنها باید جداً اجتناب کرد.
-‌ در مورد نسبت صحیح رقیق‌سازی نیز باید به دستورالعمل سازندگان توجه کرد. بهترین کارایی ضدیخ- ضدجوش ترکیب آن به نسبت یک به یک با آب است.
-‌ اگر عمل مخلوط سازی به نسبت یک به یک با آب صورت گیرد، ضد یخ- ضد جوش تا دمای 35- درجه سانتیگراد نقطه انجماد مخلوط را پایین خواهد آورد.
- در مورد رقیق‌سازی نیز باید به دستور‌العمل سازندگان توجه کرد. اگر غلظت ضدیخ بیشتر از مقدار توصیه شده باشد، امکان خرابی واترپمپ و افزایش خوردگی وجود دارد. همچنین اگر غلظت ضدیخ کمتر از حد توصیه شده باشد، موجب افزایش نقطه انجماد و یخ زدن آن در مجاری سیستم رادیاتور می‌شود.
- توجه کنید که کیفیت آب استفاده شده در رقیق‌سازی ضد یخ مهم است. حتی‌الامکان باید از آب با املاح کم استفاده کرد. (مایع مخصوص رادیاتور توصیه می‌شود)
-‌ سطح سیال باید دائماً کنترل شود تا از میزان مشخص شده کمتر نباشد.
ضد یخ‌‌ها معمولاً کف تولید نمی‌کنند. مشاهده کف می‌تواند به علت وارد شدن هوا به سیستم و سوراخ شدن بخش مکش واترپمپ باشد. در این صورت باید رادیاتور را کاملاً تخلیه کرده و تمامی لوله‌های رابط، واشرها، بست‌ها و ترموستات را بررسی و نسبت به تعمیر قطعات معیوب اقدام کرد.
اما عده‌ بسیاری بر این باورند که می‌توانند ضد یخ را از سر رادیاتور وارد سیستم و ضد یخ را به سیال موتور اضافه کرد. این کار امری بسیار اشتباه و غلط است. ضد یخ با آب باید خارج از موتور مخلوط شده و کاملاً با یکدیگر به صورت یکنواخت درآیند و سپس به داخل موتور ریخته شوند.
اما قبل از ریختن این محلول باید سیستم خنک‌کاری کاملاً کنترل شده و از نظر نشتی و کیفیت کار بررسی شوند. شیلنگ‌ها و واتر پمپ به دقت بازرسی شده و در نهایت یکی از مهم‌ترین بخش‌ها که ترموستات است کنترل شود تا بتواند دمای موتور را به درستی کنترل کند.

abbaszaadeh
08-01-2012, 06:47 AM
اهمیت کاربرد ضد یخ و انواع آن


اکثریت سیستم‌های خنک‌کننده خودروهای سواری و سنگین دارای یک سیال هستند که با گردش در اطراف موتور، بخش اعظم گرمای ایجاد شده را جذب و به بیرون منتقل می‌سازند. (اگر حرارت ایجادشده دفع نشود منجر به بالا رفتن دما می شود و ایجاد حرارت زیاد باعث خرابی روغن و در پی آن خرابی مو تور می شود .) ساده‌ترین، ارزان‌ترین و در دسترس‌ترین سیال شناخته شده، آب است.
اما به دلایلی چند از جمله محدودیت استفاده در دماهای خاص (عموما بین 5 تا 60درجه سانتی‌گراد) و ایجاد زنگ‌زدگی در قطعات فلزی این سیال به تنهایی پاسخگوی نیاز سیستم نبوده و نقاط ضعف آن به طریقی جبران می‌شود.
در سیستم‌های خنک‌کننده، مخلوطی یکسان از آب و ماده ضدیخ با فرمولاسیون شیمیایی خاص استفاده می‌شود که علاوه بر پایین آوردن دمای انجماد سیال تا کمتر از 35- درجه سانتیگراد، موجب افزایش نقطه‌جوش تا بیش از 112درجه سانتیگرادو نیز جلوگیری از خوردگی و زنگ‌زدگی می‌شود. لذا برخی از تولیدکنندگان این ترکیب شیمیایی نام «ضدیخ- ضدجوش- ضدزنگ» را برای محصول خود انتخاب می‌نمایند.
مشابه هر ترکیب شیمیایی دیگر، ضدیخ از عناصر و مواد گوناگونی تشکیل یافته است که با گذشت زمان و محدودیت‌های زیست‌محیطی و قوانین وضع شده در این زمینه، روز به روز شرایط سخت‌تری برای تولیدکنندگان این ترکیب به وجود می‌آید. امروزه فرآورده «ضد یخ- ضد جوش» تولیدکنندگان معتبر، عاری از فلزات سنگینی همچون باریم و ترکیبات مضری از قبیل بوراکس می‌باشد که مصرف‌کننده در هنگام خرید بایستی به این نکته دقت نماید.
تجربه نشان داده است استفاده از خنک کننده ها یا ضدیخها نه تنها به حفاظت از موتور خودرو در برابر یخ زدن کمک می کند بلکه مانع از خوردگی اجزای آن شده و همزمان با دفع حرارت تولید شده، تعادل حرارتی را در کل موتور برقرار می کنند

آب بهترین سیال در دفع حرارت است ولی بنا به دلایل متفاوتی برای کاهش نقطه انجماد سیال خنک کننده از ماده شیمیایی گلیکول به عنوان سیال پایه استفاده می شود که معمولاً در تولید این خنک کننده ها از مخلوط50/50 از گلیکول و آب استفاده می کنند. در این ترکیب میزان مشخصی از عوامل بازدارنده نظیر ضد کف، ضد خوردگی، رنگ و … نیز بکار گرفته می شود و با وجود درصد بسیار کم این ترکیبات افزودنی، نقش آنها در محصول نهایی حائز اهمیت بالایی است و موجب متفاوت شدن انواع خنک کننده ها می شود.
با پیشرفت علم، برای حفاظت از موتور تکنولوژیهای متفاوتی در ساخت خنک کننده ها در برابر خوردگی ارایه شده است. در اروپا وجود مشکلاتی مانند سختی بالای آب، تولیدکنندگان را ملزم به تولید خنک کننده هایی فاقد ترکیبات فسفر کرده است. زیرا کلسیم و منیزیم موجود در آب سخت با بازدارنده های فسفاته واکنش داده و فسفات منیزیم و یا کلسیم تولید می کنند که معمولاً به صورت رسوب بر روی بدنه داغ موتور نشست می کنند و این امر باعث اتلاف حرارت و یا ایجاد خوردگی می شود.
امروزه در اروپا با حذف ترکیبات فسفاته، خنک کننده هایی حاوی اکسیدهای غیرآلی مانند سیلیکات و کربوکسیلاتها ساخته شده است. کربوکسیلاتها بواسطه انجام واکنش های شیمیایی داخلی با قرار گرفتن بر روی سطوح، مانع از خوردگی می شوند.
تکنولوژی که در آن از اختلاط کربوکسیلاتها و سیلیکاتها استفاده می شود به نام تکنولوژی پیوندی (هیبریدی) شناخته شده است، زیرا ترکیبی است از تکنولوژی غیرآلی و تکنولوژی آلی (کربوکسیلات ها).
در آسیا مشکل سازگاری با واشر پمپ آب و خاصیت ضعیف انتقال حرارت باعث شد که استفاده از خنک کننده های حاوی سیلیکات ممنوع شده و بجای آن از مخلوط کربوکسیلاتها و فسفاتها استفاده شود. ساخت این نوع از خنک کننده ها نیز به وسیله تکنولوژی هیبریدی بوده که با نوع اروپایی اش (مخلوط کربوکسیلاتها و سیلیکاتها) متفاوت است. این محصولات در رنگهای متفاوتی مانند قرمز، نارنجی، سبز و … در بازار موجود است.
خنک کننده های بر پایه کربوکسیلاتها دارای طول عمر بالاتری هستند و ساخت این محصولات به عنوان تکنولوژی برتر در اروپا و آسیا شناخته شده است. این محصولات دارای محبوبیت بین المللی بوده و در فاصله زمانی تعویض طولانی، به خوبی از موتور در برابر خوردگی حفاظت می کنند. در واقع حفاظت موتور در برابر خوردگی به واسطه خنثی کردن اسیدهای کربوکسیلیک و تبدیل آنها به کربوکسیلات تامین می شود، زیرا تمام خنک کننده ها در شرایط خنثی یا دامنه PH و قلیایی (حدود7 یا بالاتر) عمل می کنند. در واقع بیشتر خنک کننده ها در آغاز از یک اسید قوی ساخته می شوند. برای مثال خنک کننده های مرسوم بر پایه فسفاتها، شروع ترکیباتشان از اسید فسفریک است.
استفاده از کربوکسیلاتها در ترکیبات خنک کننده دارای مزایای قابل توجهی است که عبارتند از:
*حفاظت بهتر از آلومینیوم در دماهای بالا
*انتقال بهتر حرارت و کارایی بهینه بر روی سطوح داغ موتور و لوله های رادیاتور
*افزایش طول عمر سیال خنک کننده
تجربه نشان داده است که این نوع سیالات با کارکرد بیش از32 هزار ساعت، کارایی بهتری از خود نشان داده اند و در انتهای زمان، در آزمایش سرعتی، هنوز خنک کننده استفاده شده و تخلیه شده از موتور می توانست آزمایش های طراحی شده برای خنک کننده کار نکرده را با موفقیت پشت سر بگذارد.
در بازار، خنک کننده های زیادی با رنگها و کیفیت های متفاوت، موجود است. یک برنامه نگهداری و تعمیرات مناسب می تواند کیفیت این محصول را در موتور به طور دقیق بررسی کند. در این زمینه روش های متفاوتی وجود دارد که یکی از آنها استفاده از رفرکتور برای تعیین نسبت گلیکول به آب است. با تعیین میزان این نسبت می توان میزان قدرت حفاظت ضد یخ در برابر یخ زدگی و غلظت بازدارنده خوردگی در محلول را تخمین زد.
کنترل حجم سیال خنک کننده در سیستم بسیار مهم است چرا که اگر سیال با سطح در تماس نباشد نمی تواند عملکرد مناسبی در خنک کردن موتور از خود نشان دهد.
درپوش رادیاتور نیز بخشی از اجزای تکمیل کننده سیستم است و به گونه ای طراحی شده است که فشار خاصی را تحمل کند. اگر فشار سیستم از حد طراحی شده پایین تر باشد، سیال خنک کننده در دمای پایین تری می جوشد و جوشش زود هنگام سیال می تواند باعث خوردگی های متفاوتی در ارتباط با نقاط گرم و تماس نامناسب خنک کننده باشد.
به طور کلی تجزیه خنک کننده ها زمانی که تمام اتیلن گلیکول به مواد اولیه اش اسید گلیکولیک و اسید فرمیک تبدیل شود ادامه می یابد. این مدت زمان در موتورهایی که در دماهای بالا کار می کنند و یا حجم هوای وارد شده به سیستم خنک کننده زیاد است، بسیار سریعتر اتفاق می افتد. با آزمایش PH می توان PH سیال را بدست آورد، در بیشتر این سیالات می بایست میزان PH ، بیشتر از عدد7 باشد ولی در برخی از آنها اگر میزان PH بیشتر از عدد6/5 باشد نیز قابل قبول است.
محصولات حاصل از تجزیه گلیکول به صورت اسیدی هستند و باعث افت PH می شوند که پدیده خورندگی را با خود به همراه دارد. سرعت تجزیه خنک کننده ها با بکارگیری عوامل بازدارنده با طول عمر بالا، کندتر شده و اطمینان از عملکرد درست تجهیزات زیاد می شود.
با استفاده از آزمایش »Strips « می توان میزان مواد بازدارنده مانند نیتریتها و مولیبدیتها در سیال خنک کننده را کنترل کرد. نیتریتها نسبت به دیگر بازدارنده ها، آسانتر از ترکیبات شیمیایی سیال، آزاد می شوند و به کمک این آزمایش فقط میزان سطح آنها مشخص می شود. نیتریتهای آزاد شده بر اثر پدیده کاویتاسیون، با برداشت لایه های سلیندر باعث خوردگی آن می شود. در عوض بازدارنده های از نوع کربوکسیلاتها به دلیل سرعت واکنش کندتر، خاصیت حفاظتی را در مدت طولانی تری عهده دار می شوند.
هم اکنون سازندگان تجهیزات اصلی (OEMs) خودرو، استفاده از خنک کننده های هیبریدی و کربوکسیلات ELC را توصیه می کنند.
در موتورهای دیزلی سنگین، برخی سازندگان استفاده از خنک کننده های سیلیکاتی را توصیه می کنند و در برخی دیگر خنک کننده های غیرسیلیکاتی را مناسب می دانند.
به طور خلاصه می توان گفت که نوع خنک کننده قابل استفاده براساس نوع نیازمندی سازندگان تجهیزات اصلی OEMs تعیین می شود. نقش خنک کننده ها در موتور خودرو بسیار حیاتی است و در برقراری تعادل حرارتی و حفاظت در برابر خوردگی در تمام موتور خودرو تاثیر بسزایی دارد. یک تحقیق در این زمینه نشان داده است که60 درصد از موارد تخریب موتور در بخش موتورهای دیزلی مربوط به خنک کننده های نامناسب است. بنابراین استفاده از خنک کننده های با کیفیت مطلوب از تولیدکنندگان معتبر، شرایط مناسبی را در خصوص کارکرد موتور ایجاد کرده و مشکلات خوردگی را مرتفع می سازد.

وظیفه اصلی ضدیخ جلوگیری از خوردگی و زنگ زدگی سیستم است و پیشگیری از یخ زدگی و جوش آوردن در درجه دوم اهمیت قرار دارد.

ضدیخ ها از نظر کیفی به دو دسته اصلی تقسیم می شوند:



ضدیخ های با پایه معدنی : که عمده ترین نوع ضدیخ موجود در بازار و پر مصرف ترین آن است و زمان کارکردشان در موتور یک سال است.
ضدیخ های پایه آلی: که به واسطه نوع مواد افزودنی مورد استفاده در آنها دارای طول عمر طولانی تری نسبت به ضدیخ های معدنی هستند . این ضدیخ ها زمان کارکردشان در موتور سه سال است.

یکی دیگر از مسایلی که مصرف کننده از آن آگاهی کافی ندارد ، چگونگی مصرف ضدیخ است. بهترین روش مصرف ضدیخ در موتور استفاده از مخلوط ضدیخ و آب با نسبت ۵۰٪ است. برای مثال در خودرو پژو ۲۰۶ که حجم سیستم خنک کننده آن ۷ لیتر است ، باید ۵/۳ لیتر آب را با ۵/۳ لیتر ضدیخ مخلوط کرده و در خورو استفاده نمود.

نکته بسیار مهم این است که ضدیخ را نباید فقط در فصل سرد سال استفاده کرد، بلکه باید در تمام طول سال و آنهم به دلیل اهمیت حفظ موتور از خوردگی مورد استفاده قرار گیرد.

نتیجه اینکه مهم ترین وظیفه ضدیخ ، محافظت از خوردگی در موتور ، بخصوص در فصل های گرم سال است. پس باید به خاطر داشته باشیم که وجود ضدیخ در موتور در تمام طول سال اهمیت بسیار زیادی برای حفظ دوام موتور دارد.

می دانیم که یک ضدیخ مناسب چه خصوصیاتی باید داشته باشد. ولی پرسشی که در ذهن اکثر مصرف کنندگان پیش می آید این است که چطور می توان غلظت محلول آب و ضدیخ ساخته شده برای خودرو و یا یک تجهیز را بطور دقیق تعیین کرد و آیا محلولی که تهیه شده غلظت مورد نظر را دارد یا نه؟
بارها پیش می آید که یک مصرف کننده به یک سرویسکار مراجعه می کنند و درخواست می کنند که به دلیل نشتی رخ داده در خودرو مقداری ضدیخ در سیستم خنک کننده سرریز کنند درحالیکه سرویسکار از غلظت سیال موجود در سیستم هیچ اطلاعی ندارد.
همچنین در یک شرکت حمل و نقل و یا عمرانی بارها پیش می آید که خودرویی دچار خرابی سیستم خنک کننده شده ویا در اثر ترکیدگی شلنگ آب و یا خرابی پمپ و یا تصادف، مقداری از سیال خنک کننده را از دست بدهد و برای یک چنین مجموعه ای سلامت خودروها نقش حیاتی در ادامه کار یک شرکت بازی می کند. از اینرو باید سیال خنک کننده با غلظت مناسب ضدیخ مجددا جایگزین گردد. در اینجا است که نیاز به ابزاری برای تعیین غلظت ضدیخ به شدت احساس می گردد. از اینرو برای حل این مشکل ابزاری طراحی شده که می تواند به راحتی غلظت ضدیخ ، آب باطری و حتی شیشه شور را با آن تعیین کرد. این ابزار که در واقع یک رفرکتومتر ویژه این کار است ، به راحتی این مشکل را حل می کند و وسیله ای است که به خوبی این نیاز را با هزینه پایین برای سرویسکاران، و شرکت های حمل و نقل و یا عمرانی برطرف می کند.
لازم به ذکر است که عدم تامین غلظت مناسب ضدیخ در خودرو آسیب های جدی به خودرو خواهد زد.
تغییر فرمولاسیون ضد یخ:
. سازندگان ضدیخ بی سر و صدا در حال تغییر فرمولاسیون از تولید ضدیخ با فن آوری مواد افزودنی معدنی (IAT) به تولید ضدیخ با فن آوری اسید آلی (OAT) می باشند.
این تغییر فرمولاسیون برای اتومبیل های مدرن امروزی مفید می باشد اما در اغلب موارد استفاده از این نوع ضدیخ، با توجه به تنوع و عمر مختلف خودروها، کاملاً نامناسب می باشد و مصرف این ضدیخ ها منوط به بررسی فنی خودرو شما و تائید توسط کارخانه تولید کننده ضدیخ OAT می باشد.
مشخص است که یک خنک کننده پیشرفتۀ دارای مواد مهارکننده خوب ، توسط فن آوری اسید آلی (OAT) ساخته می گردد. علیرغم اینکه ساخت ضد یخ IAT دارای فن آوری قدیمی می باشد،ولی شواهد ارائه شده توسط بعضی تولیدکنندگان ضدیخ، حاکی از آنست که خنک کنندهای نوع OAT ، مشکل نشتی ایجاد می کنند.
ایراد بزرگ، در رابطه با حملۀ مواد مهار کننده به مواد دیگری مثل ترکیبات سیلیکونی می باشد. معمولی ترین مادۀ پایه جهت ساخت واشرهای درزگیر، سیلیکون می باشد. همچنین این تخریب شامل: بوش سربی موجود در پمپ آب و لحیم کاری های موجود در مخزن سر رادیاتور ماشین هایی مانند رویس رولز می گردد.
مالکان کارخانجات جنرال موتورز در ایالات متحده آمریکا پس از 10 سال استفاده از ضدیخ Dex- Cool در بسیاری از اتومبیل ها و کامیون های سبک خود، همچنان به شکایت هایی از قبیل موارد زیر ادامه می دهند: زنگ زدگی، جوش آمدن شدید موتور، نشتی واشرها، تولید لخته در رادیاتور، خرابی درب ترموستات، خرابی پمپ آب و پوسیدگی لوله های رادیاتور.
نتیجه گیری:
در موتورهای قرن بیستم از خنک کنندهای دارای مهار کنندهای OAT استفاده نکنید

هیچگاه به رنگ ضدیخ استناد نکنید

رنگ ضد یخ
از آنجا که رنگ آب روشن و رنگ ضدیخ هم روشن می باشد، جهت شناسائی و اهداف بازاریابی به ضدیخ، رنگ اضافه می گردد.
تا همین اواخر رنگ مورد استفاده در سیستم های خنک کننده در موتور ماشین های سنگین و خودرو های سبک عمدتاً سبز بود و فاصله تعویض آنها به طور معمول 2 سال یا 50.000 کیلومتر کارکرد.
طولانی کردن عمر مبسوط ضدیخ/خنککننده، تلاشی است جهت کاهش هزینه های تعمیر و نگهداری، و همچنین هزینه های زیست محیطی و مسائل مربوط به دفع آنها.
با مقدمه ای از این مفهوم جدید، تولید کنندگان ضدیخ قصد دارند که بین این محصول جدید با ضدیخ های قدیمی تفاوتی قائل شوند. برای انجام این کار آنها تفاوت در رنگ را مبنای تشخیص تفاوت در نوع ضدیخ معرفی نمودند.
ابتدا جهت ساخت محلول های ضدیخ، استفاده از رنگهای قرمز و نارنجی کاربرد فراوانی داشتند ولی الان تقریبا هیچ محدودیتی جهت تولید ضدیخ با رنگهای متنوع وجود ندارد.

در فن آوری مواد افزودنی معدنی
Inorganic Additive Technology(IAT)رنگ بکار رفته در ضدیخ سبز می باشد. در IAT سیال پایه مورد استفاده، اتیلن گلیکو EGلیا پروپیلن گلیکول(PG) می باشد. این نوع ضدیخ معمولاً طول عمری معادل 50.000 کیلو متر یا حدود 2 سال خواهد داشت.
ساخت ضدیخ با فن آوری اسید آلی
( Organic Acid Technology(OAT ابتدا در سال 1994 در شمال آمریکا عرضه گردید. هر چند که قبل از معرفی این محصول در شمال امریکا، این ضدیخ بصورت گسترده در اروپا مورد استفاده قرار گرفته بود. ضد یخ های دارای طول عمر طولانی و عمر مبسوط را می توان با اتیلن گلیکول یا پروپیلن گلیکول تهیه نمود هرچند که بیشتر از پایه اتیلن گلیکول استفاده می شود. رنگ های اولیه آنها قرمز و نارنجی بود و این رنگ ها همچنان در شرکت های بزرگی مانند کاتر پیلار و جنرال موتورز مورد استفاده قرار می گیرد. درساخت این ضد یخ همچنین می توان از رنگ های سبز، صورتی و آبی استفاده نمود.
پیشنهاد می گردد که این ضد یخ با دیگر ضدیخ ها مخلوط نگردد. طول عمر معمولی این ضد یخ حدود 5 سال یا 250.000 کیلو متر می باشد.

فن آوری هیبرید اسید آلی
Hybrid Organic Acid Technology (HOAT) ترکیبی است از OAT و IAT بعلاوه نیترات ها.
ضد یخ های HOAT جهت استفاده در سیستم خنک کنندۀ ماشینهای سنگین و خودروهای سبک مناسب می باشد. درحال حاضر دو شرکت تولید کنندۀ خودرو دایملر و کرایسلرز از این ضدیخ ها با رنگ نارنجی که شامل 10 د رصد ضد یخ بازیافت شده می باشد، استفاده می نماید.
در حالی که شرکت فورد از ضدیخ زرد رنگ، بدون هیچگونه ضدیخ بازیافتی استفاده می نماید. توجه به نقش بازاریابی و فروش محصولات، علت اصلی انتخاب رنگ ها در شرکت های فوق می باشد.
مخلوط کردن ضدیخ های همرنگ باهم سازگار می باشد. ولی مخلوط کردن آنها با ضد یخ های IAT و OAT توصیه نمی گردد. طول عمر معمولی ضد یخ هایHOAT حدود 5 سال یا حدود 250.000 کیلومتر می باشد.

ضدیخ با فن آوری اسید آلی نیتراته
(Nitrated Organic Acid Technology (NOAT ترکیبی است از نیترات به علاوه اسید آلی. این ضدیخ جهت استفاده در سیستم خنک کننده خودروهای سبک و سنگین مناسب می باشد.
ضد یخ های HOAT و NOAT ویژگی هایی مشابه در عملکرد دارند. در حال حاضر سازندگان قطعات اصلی خودرو OMEs از ضدیخNOAT استفاده نمی کنند. طول عمر معمولی این ضد یخ حدود 5 سال یا 250.000 کیلومتر می باشد.
رنگ ها نمی توانند به عنوان شاخص شناسایی یک ضدیخ به حساب آیند اینکه آیا، فرمولاسیون یک ضدیخ OAT ، IAT ،HOAT یا NOAT می باشد یا خیر.
هر چند که برخی از تولید کنندگان جهانی ضدیخ ادعا می کنند که ضدیخ های OAT ، IAT ،HOAT یا NOAT با فرمولاسیون ضدیخ های تولیدی آنها سازگارمی باشد. این فرمول های جهانی شامل استفاده از ضدیخ های IAT و تبدیل آنها به ضدیخ های دیگر نمی باشد.
مخلوط کردن ضدیخ IAT با ضدیخ های HOAT ،NOAT یا OAT باعث صدمه رساندن به سیستم خنک کنندگی خودروی شما نمی گردد. اما مخلوط کردن ضد یخ ها با یکدیگر باعث کاهش ویژگی طول عمر آنها می شود.
در حال حاضر ضدیخ هایی با رنگ های نارنجی، قرمز، قهوه ای، سبز تیره، زرد، آبی، سبزآبی و صورتی روشن در دسترس می باشد.
تنوع رنگ ها باعث می شود که توانایی یک تکنسین جهت سرویس دهی سیستم خنک کنندۀ اتومبیل ها و ماشین های سنگین بشدت به چالش کشیده شود.
ضروری است که یک تکنسین، بطور کامل از آنچه که مورد نیاز تولیدکنندگان ضدیخ خودرو می باشد، آگاه و مطلع گردد.
تغییر نوع مهار کننده توسط سازندگان خودرو، جهت بهبود عملکرد و افزایش مبسوط طول عمر خنک کننده ها می باشد.
تولیدکنندگان خودرو، ضدیخ های خود را از حدود سال 1995 با انتخاب خنک کننده های OAT آغاز نمودند و تقریباً تمام موتور های تولید شده از سال 2005 به بعد، با این فن آوری سازگار می باشند.
در بیانیه های صادره در کشور بریتانیا، نسبت به تولید ضدیخ، الزاماتی بیشتر از موارد نامبرده شده در BS6580 در خواست گردیده است. این بیانیه تلویحاً بیان می کند که استفاده از ضدیخ هایی از نوع OAT برای تمامی اتومیبل ها نادرست می باشد. مشکل عمومی در اینست که ضدیخ های OAT با الزامات BS6580 منطبق ولی با ضدیخ های HOAT وNOAT نا منطبق می باشد.
ظاهراً مشکلات مطرح شده در بالا ، فقط با نقش آفرینی پروپیلن گلیکول قابل حل می باشد. چشم پوشی از کلیه مزایای واضح پروپیلن گلیکول (بیان شده در کتابچه راهنمای فنی شماره 5) کاری غیر مفید می باشد.
اتیلن گلیکول دارای مشخصات زیر می باشد:
1.بسیار سمی می باشد
2.همانطور که مصرف کمتر از 30 میلی لیتر از آن می تواند منجر به مرگ در بزرگسالان گردد، 4 میلی لیتر آن می تواند باعث مرگ یک گربه شود.
3.باعث تخریب رنگ می گردد.
مخلوط شدن مقدار نیم یا یک درصد از اتیلن گلیکول با روغن موتور باعث نارسایی سریع در یاتاقان ها و در نتیجه خاموش شدن موتور می گردد.
راه حل چیست؟ استفاده از پروپیلن گلیکول(PG) .
1.پروپیلن گلیکول زردرنگ و غیر سمی می باشد(به رنگ ها آسیب نمی رساند) با آب آشامیدنی قابل امتزاج ودرمحیط زیست قابل تجزیه می باشد.اصراری به ماندن در محیط زیست ندارد و براحتی توسط میکروارگانیسم ها مصرف می گردد. در لجن های فعال در دمای 18 درجه سلیسیوس در مدت 24 ساعت بطور کامل تجزیه می گردد.
2.پروپیلن گلیکول دارای طعمی تلخ می باشد که باعث جذب حیوانات کنجکاو نمی گردد.
3.پروپیلن گلیکول تبدیل به مواد خورنده نمی گردد و می تواند برای سال های متمادی، محافظت کنندۀ ای بسیار عالی برای آلومینیوم باشد و از پوسته پوسته شدن لوله های مسینیز جلوگیری بعمل آورد.
4.آزمایش ها نشان می دهد که آلومینیوم در تماس با ضدیخ پایه پروپیلن گلیکول، نسبت به ضدیخ پایه اتیلن گلیکول، دارای خوردگی کمتری می باشد.
5.آزمایشها و مطالعات انجام شده نشان میدهد که ضدیخ های پروپیلن گلیکولPG نسبت به محصولات مشابۀ پایۀ اتیلن گلیکول(EG) نمایش بهتری از عدم ایجاد حفره خوردگی(کاویتاسیون) از خود به نمایش می گذارند.
6.اقتصاد سوخت، انتقال حرارت و دیگر ویژگی های کلیدی عملکردی برای ضدیخ ها با پایۀهای PG و EG یکسان می باشد.
فشار افکار عمومی در کشور فرانسه باعث معرفی و استفاده از ضدیخ با پایه PG گردید. از سال 1998 پروپیلن گلیکول به عنوان یک جایگزین برجسته و اساسی سبز در صنعت ساخت خنک کننده ها معرفی گردید.
در ایالات کالیفرنیا (که ایالتی بسیار آگاه و دوستدار محیط زیست می باشد ) آزمایش های بسیاری بر روی PG انجام گردیده است و به طور گسترده استفاده از این ضدیخ، توسط ناوگان حمل و نقل به اعضای خود توصیه می گردد. با نگهداری صحیح از این ضد یخ و رانندگی تا حدود 800.000 مایل، نیازی به تعویض آن نمی باشد.
آزمایش های انجام شده نشان می دهد که فقط 8 درصد از این ضدیخ با روغن مخلوط شده است و طبق ادعای شرکت سازنده این مقدار ضدیخ باعث صدمه دیدن یاتاقان ها نمی گردد.
آب تصفیه نشده به علت داشتن نمک های مضر، خورنده می باشد. در خنک کننده های موتوری باید از آبی که توسط نرم کننده ها تصفیه گردیده استفاده نمود. جهت استفاده در فرآیندهایی که با مسئله تبخیر روبرو هستیم، استفاده از آب مقطر بسیار گران می باشد.
حداقل به دلیل سمیت کم پروپیلن گلیکول، ما موظف به استفاده از آن می باشیم. در گذشته اتیلن گلیکول بطور معنا دارای ارزانتر از پروپیلن گلیکول بود ولی در حال حاظر تفاوت قیمت بسیار کاهش یافته است و مزایای ایمنی استفاده از پروپیلن گلیکول ، برای استفاده گسترده مورد توجه قرار گرفته است.
توسط تعدادی از علاقمندان به خودرو، استفاده از ضدیخ های پایه پروپیلن گلیکول برای چندین سال، بدون مشاهده هیچگونه اثرات مضر به اثبات رسیده است. مشخصۀ سازگاری با فلز و لاستیک در ضدیخ های پایه پروپیلن گلیکول، از مشخصۀ وجود مواد ویژۀ مهار کننده در ضدیخ با اهمیت تر می باشد. زیبایی استفاده از ضدیخ های پایه پروپیلن گلیکول در این است که برای استفاده در خودروی خاصی طراحی نگردیده اند.
در حالیکه پروپیلن گلیکول خطرات کمتری نسبت به اتیلن گلیکول دارد ولی همچنان باید از تماس آن با پوست و رنگ اجتناب نمود.

نکاتی که در هنگام استفاده از ضد یخ باید به آن توجه داشت:
1- عمر مفید ضدیخ برحسب زمان و شرایط کاری متغیر می‌باشد. زمان مناسب تعویض ضدیخ دو سال، توصیه می‌شود.
2- رنگ ضدیخ ربطی به کیفیت آن نداشته و سازندگان برای مشخص کردن محصولات خود از رنگ‌های گوناگونی استفاده می‌نمایند.
3- همرنگ بودن ضدیخ‌ها دلیلی بر کیفیت یکسان آنها نیست بنابراین از مخلوط کردن آنها باید جداً اجتناب کرد.
4- در مورد نسبت صحیح رقیق‌سازی نیز باید به دستورالعمل سازندگان توجه نمود. بهترین کارایی ضدیخ- ضدجوش ترکیب آن به نسبت یک به یک با آب است.
5- اگر عمل مخلوط سازی به نسبت یک به یک با آب صورت گیرد، ضد یخ- ضد جوش تا دمای 38-درجه سانتیگراد نقطه انجماد مخلوط را پایین خواهد آورد.
6- در مورد رقیق‌سازی نیز باید به دستور‌العمل سازندگان توجه کرد. اگر غلظت ضدیخ بیشتر از مقدار توصیه شده باشد، امکان خرابی واترپمپ و افزایش خوردگی وجود دارد. همچنین اگر غلظت ضدیخ کمتر از حد توصیه شده باشد، موجب افزایش نقطه انجماد و یخ زدن آن در مجاری سیستم رادیاتور می‌شود.
7- توجه کنید که کیفیت آب استفاده شده در رقیق‌سازی ضد یخ، مهم است. حتی‌المقدور باید از آب نرم استفاده کرد.
نكته: آب مصرفي جهت رقيق سازي مايع خنك‌كننده بايد سختي كمي داشته تا رسوب نگيرد. 8- سطح سیال باید دائما کنترل شود تا از میزان مشخص شده کمتر نباشد.
9- ضد یخ‌ ها معمولا کف تولید نمی‌کنند. مشاهده کف می‌تواند به علت وارد شدن هوا به سیستم و سوراخ شدن بخش مکش واترپمپ باشد. در این صورت باید رادیاتور را کاملا تخلیه کرده و تمامی لوله‌های رابط، واشرها، بست‌ها و ترموستات را بررسی و نسبت به تعمیر قطعات معیوب اقدام کرد.

خواص ضروري مايعات خنك ‌كننده

1- ضديخ بايد قادر به پايين آوردن نقطه انجماد آب تا حداقل دماي ممكن در زمستان باشد.

2- از نظر شيميايي و كاركرد، پايداري كافي داشته باشد.

3- از نقطه جوش بالايي برخوردار باشد و در دماي بالا رسوب نكند.

4- روي لاستيك مصرفي در سيستم تاثير نامطلوب نداشته باشد.

5- حرارت را به خوبي منتقل كرده و هيچ‌گونه اثر نامساعدي روي تبادل حرارتي در سيستم خنك‌كننده نداشته باشد.

6- داراي كمترين اثر سمي باشد.

7- آتشگير نباشد.

8- بوي نامطلوب نداشته باشد.

9- داراي كف جزئي باشد.

10- ضريب انبساط حرارتي پايين داشته باشد.

11- در دما پايين گرانروي كم و قابل‌قبول داشته باشد.

12- بيشترين حفاظت را از خوردگي فلزات مورد استفاده در سيستم خنك‌كننده داشته باشد.

13- روي رنگ بدنه خودرو اثر نامطلوب نداشته باشد.

لازم به ذكر است بر خلاف عقيده بعضي‌ها، با قرار دادن ضديخ در فريزر نمي‌توان به مرغوبيت آن پي برد، از اين طريق فقط خاصيت ممانعت از انجماد ضديخ سنجيده مي‌شود و وجود مواد افزودني بازدارنده خوردگي در اين روش سنجيده نمي‌شود، همچنين نمي‌توان دريافت كه سيال اصلي ضديخ از نوع گليكول‌هاي مرغوب است يا از دي‌متيل‌متانول، كه سمي و آتشگير است. از آنجايي‌كه ضديخ خالص در 5- تا 18- منجمد مي‌شود اگر ضديخ خالص در فريزر قرار داده شود و در دمايي پايين‌تر از 18- منجمد شود نشان‌دهنده مخلوط شدن آن با آب و نامرغوب بودن آن است.

حال اين سوال مطرح است كه ضديخ مناسب بر چه اساسي انتخاب مي‌شود؟ بهترين معيار براي انتخاب ضديخ خودرو يا موتورهاي متحرك توصيه سازنده موتور است. در غير اينصورت بايد با توجه به دارا بودن علامت استاندارد، ضديخ مناسب را شناسايي و خريداري كرد پس از انتخاب و خريد ضديخ مناسب چنانچه از نوع خالص باشد مي‌توان آن را بر اساس جدول اختلاط مشخص شده بر روي برچسب ظرف (كه يكي از الزامات نشانه‌گذاري اين فرآورده مي‌باشد) با آب دي يونيزه رقيق كرد.

نمونه‌اي از جداول به شكل ذيل مي‌باشد:
http://www.acopart.org/Upload/ACO-3667/s_129882607421911250.bmp





برخي از مصرف كنندگان تصور مي‌كنند با افزودن مقدار ضديخ مي‌توان به نقطه انجماد پايين‌تري رسيد اين تصور كاملا اشتباه است و غلظت‌هاي بيشتر از 68 درصد حجمي ضديخ در آب توصيه نمي‌شود زيرا در غلظت 68 درصد حجمي (68 در صد ضديخ و 32 در صد آب) مخلوط پايين‌ترين نقطه انجاد را خواهد داشت (69- درجه سيلسيوس)و اگر غلظت ضديخ از اين مقدار بيشتر شود نقطه انجماد محلول بالاتر مي‌رود و زودتر منجمد مي‌شود اين پديده به عنوان نقطه اتكتيك شناخته مي‌شود.


منابع :

ماهنامه نفت پارس

دنیای اقتصاد

MATIN
12-01-2013, 12:38 AM
اسرار ضد یخ
(http://www.dkmag.net/media/k2/items/cache/4f6664248807d507f208c9bbfeddf005_XL.jpg)
دنیای‌خودرو- مهندس بابک وفایی:
با آغاز فصل سرما در بسیاری از نقاط کشور، بازار خرید ضد یخ نیز داغ شده است اما تجربه نشان داده بسیاری از مالکین خودرو اطلاعات کافی در زمینه نحوه استفاده و کارکرد ضد یخ‌های موجود در بازار ندارند و این مسأله در درازمدت می‌تواند به موتور خودرو آسیب برساند. در این بخش قصد داریم به بررسی کامل خواص و کارکرد و نحوه درست استفاده از ضد یخ بپردازیم. مطالعه این مطلب را از دست ندهید.
موتور خودرو در پروسه کاری خود به شدت گرم می‌شود و علت اصلی این مسأله هم انفجارهای پیاپی است که در سیکل کاری موتور رخ می‌دهد که دمایی بیش از 1000 درجه سانتی‌گراد دارند. در کنار این، مسأله اصطکاک میان قطعات هم مطرح است که هر چند تلاش می‌شود با کمک سیستم روغن‌کاری از شدت آن کم شود اما در هر صورت نمی‌توان آن را نادیده گرفت.
گرمای ایجاد شده توسط موتور می‌تواند به شدت آسیب‌رسان باشد چرا که هر چند اجزای مختلف موتور از فلزات ساخته می‌شوند و تحمل دمای بالایی دارند اما شدت گرمای تولید شده آنقدر زیاد است که در کوتاه مدت و بدون وجود یک سیستم خنک‌کننده کارآمد می‌تواند به موتور خودرو آسیب برساند. از سوی دیگر گرما باعث انبساط فلزات می‌شود و این مسأله با توجه به ابعاد و جنس فلزات شدت متفاوتی دارد. به همین دلیل گرم شدن موتور می‌تواند موجب بر هم خوردن تناسب ابعادی اجزای مختلف آن شود که در نهایت کارآیی موتور را کم کرده و یا به طور کلی موتور را از کار می‌اندازد. به همین دلیل مسأله خنک کردن موتور از زمان ساخت نخستین موتورهای درون‌سوز مورد توجه طراحان بود.
موتورهای اولیه هوا خنک بودند به این معنی که از گردش هوا در اطراف بلوک سیلندر برای خنک کردن آن استفاده می‌شد (مشابه انجین بعضی از موتورسیکلت‌های امروزی). این سیستم هر چند کارآمد بود اما با افزایش توان موتورها کارآیی خود را از دست داد ضمن آنکه در زمان توقف، جریان هوا در اطراف موتور قطع می‌شود و این مسأله برای موتورهای حجیم می‌تواند مشکلات بسیاری را به دنبال داشته باشد تا جایی که خنک کردن روغن موتور و یا دمیدن هوا به کمک فن به موتور هم نمی‌تواند کارآیی مناسبی داشته باشد و اینجا بود که طراحان ایده استفاده از سیستم خنک‌کننده را مطرح کردند. برای این منظور احتیاج به مایعی بود که بتواند گرمای موتور را از اطراف محفظه احتراق خارج کرده و در محلی دیگر دفع کند و بهترین مایع برای این منظور آب بود. از یک سو آب به فراوانی در همه جا یافت می‌شود اما مهم‌تر از آن یکی از خواص فیزیکی آب است که آن را به ماده‌ای ایده‌آل برای بهره‌گیری از سیستم‌های خنک‌کننده بدل می‌کند؛ آب به دلیل ساختار خاص خود می‌تواند گرمای زیادی را دریافت کند بدون آنکه خودش تغییر دما دهد به این معنی که آب پیش از آنکه یک درجه گرم‌تر شود می‌تواند دمای زیادی را از محیط اطراف خود بگیرد و این یک مزیت بسیار مهم برای بهره‌گیری از آن در سیستم خنک‌کننده خودرو است.

آب و مشکلات یخ‌زدگی
در مقابل تمام مزایای گفته شده، آب یک مشکل بزرگ هم دارد و آن یخ زدنش در دمای صفر درجه سانتی‌گراد است. مایعات همگی در دمای مشخصی از حالت مایع به جامد درمی‌آیند و این مسأله عمومیت دارد اما این اتفاق برای آب در دمای صفر درجه سانتی‌گراد رخ می‌دهد که دمای پایینی نیست. اما بدتر از آن افزایش حجم آب پس از یخ زدن است و دقیقاً همین مسأله است که می‌تواند به موتور خودرو آسیب برساند. تجربه افزایش حجم آب پس از یخ زدن برای همه پیش آمده است؛ از قالب‌های یخ در فریزر تا یخ زدن آب در لوله‌ها و ترکیدن آن همگی به دلیل افزایش حجم آب پس از یخ زدن است و این مسأله در موتور خودرو می‌تواند به معنی آسیب‌های دائمی به موتور باشد.
در زمان طراحی موتور خودرو، برای خنک شدن بلوک سیلندر و سر سیلندر، در بخش‌های داخلی آن مجاری آب طراحی می‌شود تا آب از طریق واتر پمپ درون آن‌ها به جریان بیفتد و پس از جذب گرمای این بخش‌ها، به سمت رادیاتور برود تا خنک شود. آب درون این مجاری در دمای پایین یخ می‌زند و به دلیل افزایش حجم یخ نسبت به آب، یخ تشکیل شده به محیط اطراف خود که مجاری آب است فشار وارد می‌کند. این فشار آنقدر زیاد است که می‌تواند به راحتی باعث ترک خوردن فلز اطراف خود شود و با توجه به آنکه این مجاری در محلی نزدیک به سیلندرها و سرسیلندر قرار دارند، این آسیب می‌تواند باعث ترک خوردن بلوک سیلندر و سر سیلندر شود و دقیقاً به همین دلیل است که باید برای جلوگیری از آن فکری کرد. البته خودروسازان برای این منظور بخش‌هایی به نام پولکی را در بلوک سیلندر به عنوان سوپاپ اطمینان در نظر می‌گیرند.
این بخش‌ها در حقیقت خروجی‌هایی در مجرای آب بلوک سیلندر هستند که با کمک یک فلز دایره‌ای شکل و با چسبی قوی مسدود شده‌اند. قدرت این چسب آنقدر زیاد است که در مقابل فشار آب مقاومت می‌کند اما با یخ زدن آب درون سیستم، فشار یخ باعث باز شدن چسب شده و یخ می‌تواند از این بخش خارج شود. این کار هر چند می‌تواند تا حدودی از شدت آسیب کم کند اما معمولاً پیش از رسیدن فشار یخ به این بخش، بخش‌های بالاتر موتور خودرو آسیب دیده‌اند و به همین دلیل نمی‌توان تنها با اتکا به وجود این پولکی‌ها، موتور خودرو را در سرما به حال خود رها کرد.

ضد یخ دقیقاً چطور کار می‌کند؟
در نگاه اول شاید به نظر برسد نام «ضد یخ» گویای کارکرد آن است و وظیفه‌اش هم جلوگیری از یخ زدن است اما اگر بخواهیم کمی دقیق‌تر و علمی‌تر این موضوع را بررسی کنیم باید گفت ضد یخ‌ها، با ایجاد پیوندهایی خاص، مانع از تشکیل کریستال‌های یخ می‌شوند و به این ترتیب می‌توانند نقطه انجماد آب را پایین‌تر بیاورند. در این شرایط مخلوط دو ماده همچون هر مایع دیگری در نهایت با رسیدن به دمای مشخصی یخ می‌زند اما این دمای مشخص با ترکیب مناسب آب و ضد یخ، به میزان زیادی پایین‌تر از صفر درجه است و به این ترتیب در دمای سرد محیط اطراف این مخلوط یخ نمی‌زند.

ضد یخ از چه چیزی تشکیل شده است؟
مسأله یخ زدن سیستم خنک‌کننده موتور خودرو از نخستین مسایلی بود که طراحان خودروهای اولیه با آن مواجه شدند (البته پس از آنکه دوران موتورهای هوا خنک پشت‌سر گذاشته شد). آن‌ها برای رفع این مشکل به دنبال ماده‌ای مناسب و البته با قیمت ارزان بودند و بهترین گزینه هم متانول یا الکل چوب بود. متانول ساده‌ترین نوع الکل است و فرآیند تولید صنعتی ارزان قیمتی دارد ضمن آنکه به خوبی می‌تواند وظیفه خود به عنوان ضد یخ را انجام دهد و به همین دلیل هم استفاده از آن به عنوان ضد یخ به سرعت عمومیت یافت.
البته استفاده از متانول محدودیت‌هایی هم داشت که مهم‌ترینش در آغاز، بخار شدن آن از سیستم خنک‌کننده خودرو بود. درب رادیاتور خودرو هر چند برای خروج آب تحت فشار مناسب است اما به طور کامل آب‌بندی نیست و به همین دلیل متانول که در 65 درجه سانتی‌گراد به جوش می‌آید، با گرم شدن موتور به مرور بخار می‌شد. به همین دلیل در صورت استفاده از متانول به عنوان ضد یخ باید چندین بار در طول فصل سرد سال، ضد یخ به آب اضافه می‌کردید. این مسأله البته در دوران خود عادی بود و رانندگان چندان به این مسأله توجه نمی‌کردند اما مشکل اصلی از جایی ناشی شد که بخش‌هایی از موتور (به ویژه سرسیلندر) برای کاهش وزن از قطعات آلومینیومی ساخته شد. موتور خودروهای قدیمی‌تر به طور کامل از چدن و فولاد ساخته می‌شدند که متانول تأثیری بر آن‌ها نداشت اما وقتی دوران استفاده از قطعات آلومینیومی در موتور فرا رسید مشخص شد متانول سرعت خوردگی آن‌ها را تسریع می‌کند و این مسأله‌ای نبود که بتوان به سادگی از آن گذشت و به همین دلیل بود که مهندسان شیمی به دنبال یافتن جایگزینی برای متانول رفتند و در نهایت با C2H4(OH)2 برگشتند! فرمولش شاید کمی پیچیده باشد اما همه آن را با نام ساده ترش «اتیلن گلیکول» می‌شناسند، ماده‌ای که بدون توجه به برند ضد یخی که می‌خرید، پایه تقریباً تمام محصولات موجود در بازار است.
اتیلن گلیکول نخستین بار در سال 1926 به بازار معرفی شد و در تبلیغات اولیه از آن به عنوان «ضد یخ دائمی» یاد می‌کردند چرا که این ماده می‌توانست هر دو مشکل متانول را حل کند. از یک سو اتیلن گلیکول دمای جوشی معادل 197 درجه دارد و به همین دلیل در گرم‌ترین زمان کارکرد موتور خودرو هم تبخیر نمی‌شود و نیازی نیست به طور پیوسته آن را به آب اضافه کنید از طرف دیگر این ماده بر روی قطعات آلومینیومی موتور تاثیری ندارد.
مخلوط 40درصد آب و 60درصد اتیلن گلیکول در دمای 45 درجه زیر صفر یخ می‌زند و به این ترتیب برای کارکرد در محیط درونی موتور خودرو ایده‌آل است. بررسی‌ها نشان داده مخلوط 70درصد ضد یخ و 30 درصد آب در دمای حدود منفی 55 درجه سانتی‌گراد یخ می‌زند که حتی برای سردترین نقاط کشور هم کافی است مگر آنکه در قطب جنوب زندگی کنید که در آن صورت باید به دنبال راهکارهای دیگری باشید!

ضد یخ فقط ضد یخ نیست
با توجه به نام «ضد یخ» و آنچه تاکنون شرح داده‌ایم شاید به نظر برسد کارکرد ضد یخ تنها به جلوگیری از یخ‌زدگی آب در دمای صفر درجه محدود می‌شود اما واقعیت آن است که ضد یخ خواص مهم دیگری هم دارد و به همین دلیل است که همیشه توصیه می‌شود از آن نه تنها در زمستان که در هر چهار فصل استفاده کنید. نخستین و مهم‌ترین کارکرد ضد یخ (البته غیر از جلوگیری از یخ‌زدگی آب!)، خاصیت ضد جوش بودن آن است به این معنی که این مایع علاوه بر آنکه می‌تواند نقطه انجماد آب را به اعدادی زیر صفر برساند، نقطه جوش آب را هم به بالای 100 درجه می‌رساند و به این ترتیب آب می‌تواند بدون آنکه به جوش بیاید دمای بیشتری را تحمل کند. به عنوان نمونه براساس بررسی انجام گرفته، ترکیب 50-50 آب و ضد یخ دمای جوشی معادل 106 درجه دارد و در نسبت 70درصد ضد یخ و 30درصد آب دمای جوش به 113 درجه سانتی‌گراد می‌رسد. از سوی دیگر با توجه به آنکه سیستم خنک‌کننده موتور محیطی بسته با فشار بالا است، دمای جوش باز هم افزایش پیدا می‌کند (اتفاقی که در زود پر می‌افتد و با بالا رفتن فشار، آب در دمای بالاتری به جوش می‌آید و به همین دلیل مواد غذایی زودتر در آن می‌پزند) تا جایی که مخلوط آب و ضد یخ به راحتی می‌تواند دمای بیش از 120درجه سانتی‌گراد را نیز در موتور تحمل کند که فراتر از دمای عادی موتور است و به این ترتیب این مخلوط در تابستان نیز مانع از جوش آمدن آب می‌شود. در کنار این، سازندگان ضد یخ مواد روغنی نیز به آن اضافه می‌کنند تا در فرآیند کاری خود بتواند واتر پمپ را نیز روغن‌کاری کند. از سوی دیگر به دلیل رنگ خاص ضد یخ، هرگونه نشتی در سیستم خنک‌کنندگی به راحتی قابل تشخیص است و در نهایت ضد یخ مانع از زنگ‌زدگی اجزای فلزی داخلی موتور توسط آب می‌شود. با چنین دلایلی قطعاً قانع شده‌اید که ضد یخ را در همه فصول استفاده کنید.

اگر ضد یخ خوب است پس چرا بیشتر ضد یخ نریزیم؟
با خواندن خواص مفید ضد یخ شاید این سوال برایتان پیش بیاید که به جای نسبت 70درصد ضد یخ و 30درصد آب، چرا از نسبت 80 به 20 و یا 90 به 10 استفاده نکنیم و یا فراتر از آن چرا کلاً ضد یخ به جای آب نریزیم؟ لطفاً قبل از اینکه ایده‌تان را عملی کنید این بخش را بخوانید چون قطعاً از انجام این کار منصرف می‌شوید.
اتیلن گلیکول تنها در ترکیب با آب است که می‌تواند خواص مثبت خود را آشکار کند. بررسی‌ها نشان می‌دهد تا نسبت 70درصد ضد یخ و 30درصد آب، قدرت ترکیب به گونه‌ای است که مانع از یخ‌زدگی می‌شود و دمای انجماد را پایین می‌آورد اما از این پس هر چه این نسبت افزایش پیدا کند، برخلاف انتظار و به دلیل کم شدن آب در ترکیب، دمای انجماد بالا می‌رود و به این ترتیب مخلوط 80درصد ضد یخ و 20درصد آب زودتر از مخلوط 70 به 30 یخ می‌زند ضمن آنکه ضد یخ خالص نیز در دمایی در حدود 12درجه سانتی‌گراد زیر صفر یخ می‌زند. پس با توجه به شرایط محیطی از نسبت مناسب آب و ضد یخ استفاده کنید. این نسبت معمولاً بر روی ظرف ضد یخ درج شده است اما به طور عمومی نسبت 50-50 توصیه می‌شود.